Czy Luka Doncic może grać zbyt dużo? To pytanie może brzmieć jak herezja dla kibiców Los Angeles Lakers, którzy cieszą się z fantastycznego startu Doncicia w wykonaniu trzeciej najlepszej ofensywy w NBA. Warto jednak je zadać, bo słoweński rozgrywający przesuwa granice tego, czym może być produkcja punktów w koszykówce.

Doncic wszedł do czołówki dyskusji o nagrodzie MVP, notując 38,1 punktu na mecz. Taka średnia byłaby najwyższą od czasów fuzji NBA i ABA w 1976 roku, wyprzedzając wynik Michaela Jordana. Lakers Doncicia mają jednak także historycznie wysoki wskaźnik użycia, czyli odsetek posiadań drużyny, które kończą rzut, rzut wolny lub strata. Pod tym względem znajduje się on wśród najbardziej obciążonych ofensywnie graczy w historii ligi.

Skoro gracze o bardzo wysokim użyciu nigdy nie zdobyli mistrzostwa, czy ogromne obciążenie Doncicia powinno budzić niepokój?

Lakers, z bilansem 13-3, dzielą pierwsze miejsce w lidze pod względem wyników. W dużej mierze wynika to z tego, że żaden rywal nie zdołał skutecznie powstrzymać Doncicia, który ma już siedem meczów po 40 punktów i dwa po 50. Drużyna notuje też świetny wskaźnik plus 15,3 w net rating, gdy słoweński gwiazdor jest na parkiecie, i odniosła siedem zwycięstw różnicą co najmniej dziesięciu punktów.

Tak ogromne uzależnienie Lakers od Doncicia ponownie otwiera debatę o zagrożeniach związanych z dominacją w posiadaniu piłki. Gdy jeden zawodnik odpowiada za sukces zespołu w takim stopniu, skład staje się wrażliwy na kontuzję, a sam gracz może doświadczyć spadku skuteczności wraz z rosnącym obciążeniem.

To dobrze znany schemat, który ciągnie się od dekad. Mówiono, że Jordan powinien częściej podawać. Allen Iverson nie mógł sam wszystkiego pociągnąć. Russella Westbrooka nazywano egoistą. Teraz to Lakers muszą pokazać, czy uda im się uniknąć pułapek, w które wpadali wcześniejsi superstrzelcy o wysokim użyciu.

Dlaczego Doncic stoi przed trudnym precedensem

Warunki sprzyjają temu, by Doncic bił kolejne rekordy w punktacji i użyciu. Lakers stracili pięciu z siedmiu najlepszych strzelców z poprzedniego sezonu, a od żadnego podstawowego skrzydłowego nie oczekuje się dużego wkładu w ofensywę. Doncic ma 27 lat, jest w ssytuacji szczytu formy, świetnie przygotował się fizycznie i wydaje się zdeterminowany, by w pełni wykorzystać nową rolę twarzy Lakers po odejściu LeBrona Jamesa.

Trener Lakers JJ Redick powiedział w środę: „[Doncic wyróżnia się] liczbą rzutów za trzy w połączeniu z jego zdolnością do docierania na linię rzutów wolnych. Jeśli spojrzeć na większość elitarnych strzelców, to stara historia. Jordan, Kobe [Bryant] też docierali na linię. Do tego, gdy oddajesz 12 lub 13 rzutów w meczu i trafiasz 40 procent za trzy, możesz zdobywać punkty na dużą skalę”.

Wczesne wyniki Doncicia są więc wręcz niewiarygodne. Wykres pokazujący średnią punktów i wskaźnik użycia 285 zawodników z największą liczbą minut w sezonie 2026-27 pokazuje go zupełnie osamotnionego w górnym prawym rogu. Od grupy gwiazd z najwyższej półki dzieli go wyraźna przepaść. Należą do niej Shai Gilgeous-Alexander, Victor Wembanyama, Stephen Curry i Giannis Antetokounmpo.

Wskaźnik użycia Doncicia wynoszący 40,4 jest obecnie trzecim najwyższym od początku pomiarów w 1967 roku. Wyprzedzają go jedynie 41,7 Westbrooka z Oklahoma City Thunder w sezonie 2016-17 oraz 40,5 Jamesa Hardena z Houston Rockets w sezonie 2018-19.

Choć obecne użycie jest najwyższe w karierze Doncicia, jego sezon jest raczej kontynuacją ulubionego stylu gry niż jednorazowym eksperymentem. Jego wskaźnik 37,6 w sezonie 2022-23 w Dallas Mavericks oraz 38,1 w zeszłorocznym sezonie w Lakers zaliczają się do dziesięciu najwyższych wyników w historii.

Jest też zimny prysznic: 41 zawodników osiągnęło w jednym sezonie wskaźnik użycia powyżej 35,0, ale żaden z nich nie zdobył wtedy mistrzostwa. Na tej liście są członkowie Galerii Sław, tacy jak Jordan, Iverson, Bryant i Dwyane Wade, a także przyszli członkowie, jak Harden, Westbrook, Antetokounmpo i Joel Embiid.

Wyjaśnienie jest proste. Łatwiej wygrywać mistrzostwa z kilkoma gwiazdami i wiarygodnymi zmiennikami w ofensywie. Znacznie trudniej, i mniej sensownie, jest jednemu zawodnikowi całkowicie dominować w ataku drużyny, gdy gra obok innej gwiazdy lub kilku gwiazd.

Najlepszym przykładem jest Jordan. Jego Chicago Bulls zostały wyeliminowane w pierwszej rundzie przez Boston Celtics, gdy jego użycie osiągnęło szczyt na poziomie 38,3 w sezonie 1986-87. Rozwój Scottiego Pippena, progres reszty składu oraz wpływ trenera Phila Jacksona sprawiły, że w latach 90. wskaźnik Jordana spadł do bardziej rozsądnego poziomu. W każdym z sześciu sezonów mistrzowskich Chicago Jordan nadal prowadził ligę w punktacji, a jego użycie mieściło się w przedziale od 31,7 do 34,7.

Podobne okoliczności ukształtowały mistrzowskie lata Bryanta i Jamesa.

Wskaźnik Bryanta osiągnął szczyt na poziomie 38,7 w sezonie 2005-06, gdy Lakers przegrali w pierwszej rundzie z Phoenix Suns. Kiedy Los Angeles wzmocniło się Pau Gasolem i Lamarem Odomem, użycie Bryanta spadło do 32,2 i 32,3 w sezonach mistrzowskich 2008-09 i 2009-10.

James zanotował karierowy szczyt na poziomie 33,8 w sezonie 2008-09 w Cleveland Cavaliers, którzy przegrali z Orlando Magic w finale Konferencji Wschodniej. W czterech sezonach mistrzowskich wskaźnik Jamesa mieścił się między 30,2 a 32,0, gdy grał u boku Wade’a, Kyriego Irvinga i Anthony’ego Davisa.

Doncic kontra dwaj liderzy wskaźnika użycia

Doncic wciąż szuka pierwszego mistrzostwa, a jego kariera opowiada podobną historię o tym, że czasem mniej znaczy więcej.

W sezonie 2025-26, najwyższym dotychczas wskaźniku użycia w jego karierze (38,1), w kwietniu doznał kontuzji ścięgien podkolanowych, która wykluczyła go z całych playoffów Lakers. W sezonie 2022-23, z drugim najwyższym wskaźnikiem (37,6), Mavericks przeżyli późny kryzys i nie awansowali do playoffów.

Dla porównania, jego najdalszy występ w playoffach, czyli finał NBA z Mavericks w 2024 roku, przypadł na sezon z piątym najwyższym wskaźnikiem (36,0). Choć jego rola nieznacznie zmalała w pierwszym pełnym sezonie u boku Irvinga, Doncic był wyraźnie zmęczony pod koniec pięciomeczowej porażki w finale z Celtics.

Porażka Lakers 109-97 ze słabym Utah Jazz w środę pokazała, co może pójść źle, gdy Doncic nie gra na pełnych obrotach. Zdobył 29 punktów, trafiając 10 z 28 rzutów, a Austin Reaves pauzował z powodu kontuzji pięty w drugim meczu back-to-back. Lakers zdobyli mniej niż 100 punktów po raz drugi w tym sezonie.

„Kreowanie rzutów, którego wymaga się od [Doncicia], wykańcza go” – powiedział Redick po środowej porażce.

Skoro obecny wskaźnik użycia Doncicia oscyluje powyżej 40, warto spojrzeć, co wydarzyło się, gdy Westbrook i Harden przekroczyli ten próg.

Sezon Westbrooka w Oklahoma City w 2016-17 ma pewne podobieństwa do obecnego sezonu Doncicia. Kontrowersyjny All-Star mógł swobodnie dominować po tym, jak Kevin Durant odszedł do Golden State Warriors w wolnej agencji, podobnie jak Doncic po letnim odejściu Jamesa do Philadelphia 76ers. W tamtym sezonie Westbrook prowadził ligę w punktacji, zdobył jedyną nagrodę MVP w karierze i poprowadził drużynę do 47 zwycięstw. Wszystkie te osiągnięcia są w zasięgu Doncicia.

Istnieją jednak kluczowe różnice. Prawdziwa skuteczność rzutowa Doncicia w tym sezonie wynosi 64,4 procent, czyli znacznie więcej niż 55,4 procent Westbrooka w jego kampanii MVP. Ofensywa Lakers jest też znacznie bardziej efektywna niż atak Thunder z 2016-17 roku, który zajął 15. miejsce mimo wielkiego sezonu Westbrooka.

Gdy Thunder przegrali z Houston w pięciu meczach w pierwszej rundzie playoffów 2017, było jasne, że ich atak cierpiał na niezdrowy brak równowagi. W pamiętnym drugim meczu Westbrook zdobył 51 punktów i oddał 43 rzuty, ale Oklahoma City mimo to przegrała. Ten sezon zapamiętano jako przestrogę: ofensywa oparta na jednym zawodniku, bez względu na jego determinację, będzie miała problemy w playoffach.

Sezon Hardena w 2018-19 bardziej przypomina obecną formę Doncicia. Harden zdobywał średnio karierowe 36,1 punktu i poprowadził drużynę do 53 zwycięstw. Jego prawdziwa skuteczność rzutowa wyniosła 61,6 procent, czyli blisko obecnego wyniku Doncicia, a Houston miało drugą najlepszą ofensywę w lidze.

Ten zespół Rockets miał realne szanse na tytuł, ale odpadł w drugiej rundzie z obrońcą tytułu, Warriors, w sześciu meczach. Harden i Chris Paul nie zdołali przeciwstawić się talentowi i doświadczeniu Golden State, mimo że Durant nie wystąpił w ostatnim meczu z powodu kontuzji łydki.

Mimo sukcesów sezon Rockets również zapamiętano jako przestrogę. Po porażce z Warriors Harden i Paul mieli się podobno pokłócić o brak ruchu piłki i nadmierne poleganie na grze izolacyjnej. Rockets oddali Paula przed kolejnym sezonem.

Czy Doncic może być tym wyjątkiem? Ostatni mistrz daje nadzieję

Jest jeden istotny argument przemawiający za Doncicem i Lakers.

Gilgeous-Alexander poprowadził Thunder do tytułu w 2025 roku, notując wskaźnik użycia 34,8. To najwyższy wynik dla zawodnika, który zdobył mistrzostwo, od początku pomiarów w 1967 roku.

Analityka pomogła udoskonalić nowoczesne ataki, więc wiele zespołów zdecydowało się postawić na swoich najlepszych zawodników. Ponad połowa z 50 najwyższych sezonów pod względem użycia od 1967 roku przypada na ostatnią dekadę, a świetny start Doncicia można uznać za najczystszy przykład tego trendu.

Drużyny NBA coraz lepiej mierzą też obciążenie zawodników dzięki danym śledzącym ruch na parkiecie.

„Nie wierzę we wskaźnik użycia – powiedział Redick w środę. – Prawdziwy wskaźnik użycia to lepsze przybliżenie, czyli czas z piłką. [Doncic] naprawdę zaakceptował grę bez piłki i po prostu generuje dla nas punkty.

Trzeba wziąć pod uwagę wszystkie potencjalne asysty, bo ma piłkę w rękach i wychodzi po akcjach. [Jego wskaźnik użycia] nie jest powodem do obaw”.

Według preferowanej przez Redicka definicji Doncic jest bliższy swoim rówieśnikom z gwiazdorskiej czołówki. Do wtorku zajmował czwarte miejsce w lidze, z 9,4 minuty posiadania piłki na mecz.

Jeśli Gilgeous-Alexander i Thunder z powodzeniem przesunęli granice użycia dwa lata temu, czy starannie monitorowany Doncic może pójść jeszcze dalej w tym sezonie?

To uzasadnione pytanie. Trzeba jednak pamiętać, że Oklahoma City miało najlepszą obronę w NBA w sezonie 2024-25, a Jalen Williams był bardzo mocną drugą opcją w playoffach. Mimo to faworyzowany Thunder ledwo pokonał Indiana Pacers w siedmiu meczach, bo skuteczność i liczba rzutów Gilgeous-Alexandra wyraźnie spadły pod koniec playoffów.

Choć skład Lakers z sezonu 2026-27 nie ma obrony na poziomie Thunder z 2025 roku, drużyna ma pewne strukturalne i stylistyczne atuty, które mogą pomóc Doncicowi osiągnąć lepsze wyniki niż Westbrook i Harden.

Najważniejsze jest to, że Los Angeles ma sprawdzonego drugiego strzelca i rozgrywającego w osobie Reavesa, który notuje 24,7 punktu i 4,7 asysty na mecz i walczy o pierwszy wybór do Meczu Gwiazd. Niedocenianym partnerem Westbrooka w sezonie 2016-17 był Victor Oladipo, który zdobywał 15,9 punktu i notował 2,6 asysty. Paul w sezonie 2018-19, jako druga opcja Houston, zdobywał 15,6 punktu i 8,2 asysty, ale on i Harden często grali na zasadzie „teraz ty, potem ja”, zanim ich partnerstwo się rozpadło.

Doncic i Reaves wydają się bardziej naturalnymi stylistycznie partnerami i nie przejawiali żadnych konfliktów osobistych.

Tempo gry to kolejny potencjalny atut Lakers w porównaniu z Rockets Hardena. Houston w sezonie 2018-19 zajmowało 27. miejsce pod względem tempa. Zwalniało grę, by Harden mógł atakować obrońcę różnorodnymi zwodami w jeden na jednego lub wymuszać podwojenia, które otwierały rzuty za trzy dla reszty zespołu.

Lakers w tym sezonie plasują się w środku stawki pod względem tempa, a Doncic prowadzi bardziej płynny atak, który generuje wiele okazji do gry w tranzycji. Utrzymanie zaangażowania całej drużyny jest kluczowe dla wygrywania, gdy jeden zawodnik kontroluje tak dużą część akcji jak Doncic.

Nadzieje Lakers w dużym stopniu zależą jednak od zdrowia i formy Doncicia oraz Reavesa. Zawsze chętnie przyjmą regularną punktację od centra Walkera Kesslera i takich zawodników jak Quentin Grimes, który we wtorkowej wygranej po dogrywce z Charlotte Hornets zdobył karierowe maksimum 47 punktów.

Nikt nie cieszył się z tego przełomu bardziej niż Doncic, który wielokrotnie przeciwstawiał się wywoływaniu zagrań przez Redicka, by w końcowej fazie meczu obsługiwać doświadczonego obrońcę.

„[Grimes] się rozkręcił i sprowadził nas z powrotem do meczu – powiedział Doncic. – Staraliśmy się dawać mu piłkę tak, jak na to zasługiwał. Co za niesamowity mecz”.

Doncic będzie musiał mierzyć się z pytaniami o wytrzymałość i kondycję, dopóki nie zdobędzie pierwszego mistrzostwa. Jego umiejętność podawania i chęć dzielenia się piłką należą jednak do najlepszych powodów, by wierzyć, że on i Lakers mogą przełamać trudną historię gwiazd o wysokim użyciu.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *